Alikarduxos's Blog

Bêjenasîya zimanê Kurdî

Dikkat!!! bu kısa yazıyı, tüm arkadaşlar tıklayarak okusunlar!

Bugün bir de baktım ki facebook sayfama giremiyorum.

Sebebini öğrenince çok şaşırdım.

Sebebi: benden daha önce yayınladığım bir resmi silmemi istiyordu.

 Silmeseydim , facebook sayfam  dondurulacak diye silmek zorunda kaldım.

 Bana sildirilen  fotoğraf(afiş)  budur.

 

face bunucikarmis

 

Belli ki; TC, bu hafta Avrupa’ya müdahale etmeye başladı.

 

Ali Karduxos 23 Ağustos  2016. Atina, saat: 21:50

Αυγούστου 23, 2016 Posted by | 1, YORUM / ŞİROVE | Σχολιάστε

ÎSOT, DISOTE !

Kürdce ÎSOT

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Foto: Ali Karduxos

Büyük Kürd şairi Baba Tahir Uryan ( Hamedani 937–1010)’ın bir şiirinden bir dörtlük.

Lûrî

Dilî mû xeyrî te dilber nê gîre

Be cayî cewherî cewher nê gîre

Dilî mû sûte û mîhrî te azer

nasûte azer der nê gîre

 

Yukarıdaki dörtlük Çağdaş Kurmancî dialekti ile şöyle:

Dilê mi’ j’ bilî te dilber na gire

Li cihê gewherê gewher na gire

Dil sotemenî û evîna te agir

sotemenî agir her na gire

Şiirdeki Sûte kelimesine dikkat edin!

burada:

SON İKİ SATIRIN TÜRKÇESİ:

Dile min sûte=kalbim (gönlüm) yakacaktır, senin sevgin ise ateş

Ateş, yakacak olmayınca tutuşmaz ki.

****

Bu şiirde önemli bir nokta gizli.. Kürdce SOT-IN kelimesi gizli ..

Kürdce /sot-in/ fiilinin anlamı “yakmak, dağlamak”. (Çekimi disoje-bisoje) .

Kürdce sotemenî = yakıt, demek

 Buradan bilindiği gibi yakıcı olan İSOT türetilmiş.. Türkler daha Kürdistan’a gelmeden “yakmak, yakıcı, yakan”  anlamında   SOT-IN kelimesi şiirlerde kullanılmıştır.

HIŞK güneşte kurumuş.

H-İSOT güneşin yaktığı gibi yakan kavuran … demektir.

  • Aynı şairimiz başka bir şiirinde:

Her disojim, disojim, her disojim” der.

“= hep yanıyorum, yanıyorum, hep yanıyorum”.

  • Başka bir şiirinde de:

sohtim ji dest evînê = aşkın elinden kavruldum” diyor.

****

PA200264.JPG

Foto: Ali Karduxos

 Sonradan İSOT, yani «acı biber»…  Acı olan, ağzı ateş gibi yakan demekmiş.

Sevan Nişanyan’a göre ise; bu kelime türkçedir.. Peki biz bu kelimeyi ne zaman türklerden aldık? Daha türkler gelmeden şiirlerimizde var. nasıl olur?…

 Ateş yakar. Ateşe ve güneş altında ısınmış kızgın bir  taşa basan insan zıplar. Ayağı yanan kişi bir ayağını korumak için zıplar ve ayak değiştirir.

————————

20150927_0022-1024x768

Resimde gördüğünüz işleme yunaca SOTARO denir.

Bu olay neye benzer? bir tavanın içerisinde kavrulan soğana benzer. kavrulan soğan, yanmasın diye zıplıyor, böyle yorumlamışlar….

 Bu olaya Fransızlar sauter demişler..  Hem de daha Türkler Anadolu’ya gelmeden böyle demişler.

Fransızcada yağda kavurmak   “Sote etmek”: sauté.

İngilizcede ise “zıplayan” anlamına gelen /saltant/.

Yunancada sote etmek /sotaro/’dur ve Fransızca’dan alınmıştır…

Latince bilindiği gibi eski roma dilidir. Latin dilidir.

Yemek kültürü ile ilgili bir kelimenin türkçe olduğunu iddia etmek dil ve tarih arasındaki bağı anlamamaktır.

Sauter demek yanmak demek, yanmamak için zıplamak demektir. Bu olayı yazın çıplak ayakla kızgın taşlara basmışsanız anlarsınız.. Fransızcada çok  önceleri  -henüz Türkün ismi ve cismi bilinmeden- saltare kelimesi var.  sote etmek Avrupa’da çok eski bir kelimedir.

Hint-avrupa dil gurubuna ait yani ortak kökten gelen İSOT kelimesinin Türkçe ile ilgisi olmadığı tarihi olarak da netleşmektedir.

018 φλωρινα

Foto: Ali Karduxos. fırında biber

 Sevan Nişanyan’ın İSOT türkçedeki ıssı ot’tan geldiğini yazması Kürdlere   düşmanlığından ve Kürt kültürünü imha edip yağmalamak hedefinden  türemiş bir davranıştır. bilimsel değildir….

Bir kelime  Latince’de varsa ve yazılı ise bunu Türkçeye bağlamak (hint avrupa kökenini inkar etmek) “ermeni kemalizmi”dir.

 

Ali Karduxos, 23 Ağustos 2016-Atina

 

Αυγούστου 23, 2016 Posted by | 1, bejenasi | Σχολιάστε

SAR ile SAL kelimeleri aynı köktendir

Kürdcemizdeki, SAR “soğuk” ile SAL “yıl” kelimeleri, aynı köktendir.

sar 'le sal

Farsça SAR-D, türkçeye geçince SERT olmuş .

 

İngilizce cold, okunuşu kold “soğuk” demektir. Latince’den alınmıştır.

Latince calor, calere ve calefâre biçimlerindeki kelimelerin hepsi de aynı köktendir. Fransızcaya calorie olarak  geçen kelime yine bu kelimedir. İngilizceye calorie ve sonradan da Türkçeye de kalori olarak girmiş bir kelimedir.

Fransızca:

calorie

chauffeure

chaauffage, kelimeleri de aynı köktendir.

Soğuk, Eski İngilizcede ceald’dır.

Eski Almanca ise calt. Yeni Almanca kalt.

Litvanca’da şaltas

Lettonca’da salts

Avesta’da sarəta biçimindedir.

Hepsi de, Kürdcemizdeki *KEL kökünden gelir. Kürdce kelandin «kaynatmak»....

 

Ali Karduxos, 22 Ağustos 2016-Atina

Αυγούστου 22, 2016 Posted by | 1, bejenasi | Σχολιάστε

Destana Memê Alan

 

Destana Memê Alan

Αυγούστου 20, 2016 Posted by | 1, pirtûkxane | Σχολιάστε

Destana Kawayê Hesinkar

 

 

Αυγούστου 20, 2016 Posted by | 1, pirtûkxane | Σχολιάστε

Μêşvanî

http://slideplayer.biz.tr/slide/10152049/…

 

 

MESHINGIV

Αυγούστου 20, 2016 Posted by | 1, pirtûkxane | Σχολιάστε

GEVİŞ ve GEVEZE kelimeleri Kürdcedir

geviş geveze

» KA»kürdcemizde «saman» demektir.

Kürdce KAWİJ «geviş» demektir. Kürdce KAYİN de denir ..

Yani GAM’ın ezdiği ufaladığı buğday sapı KA olur…. Artık hayvan yemidir.

Hayvanlar bunu yedikten sonra tekrar ağızlarına getirerek  tekrar çiğnerler.

Türkçeye geçince K harfi «G» olmuş .. J harfi ise Z olmuş… KAWİZ > GEWİZ >GEVEZ-E olmuş

.. ağzını sürekli oynatan yani `çok konuşan` demek.. Hiçbir sözlükte böyle yazılmaz. Çünkü Kürdceden türkçeye geçen kelimeleri az gösterme her anti-Kürd akademisyen politikacı ve dilbilimcinin arzusudur. (bu bilgiler ilk kez tarafımca yayınlandı).

GEVİŞ kelimesinde ise sondaki Z,   «Ş» olmuş..

Kürdistanın  ilk buğday arpa ekilen coğrafya  olduğunu unutmayın!

 

Ali Karduxos

12 agustos 2016 resmim.png

Αυγούστου 17, 2016 Posted by | 1, bejenasi | Σχολιάστε

Sinema kelimesinin etimolojisi:

Eski Yunanca kino (yazılışı: κινώ), Odiseas Destanında, rapsodia 5’te, 285. satırında geçer. Yani en az 2600 yıllık bir kelimedir; «hareket ettirmek, sallamak» demektir.

Buradan yunanca /kinume/ fiili türetilmiş «hareket etmek» anlamındadır.
Ayrıca yunanca /kυno/ kelimesi de aynı köktendir ve «sallamak» demektir.

Yunanca kinisi «hareket» demektir. Bu kelime İlk kez Hz. İ. Ö. 7 yüzyılda yazılmıştır (bkz. Tyrteo).

Kinima: “hareket, devinim”demektir. sonradan “ayaklanmak için harekete geçme” anlamı vardır.

İşte bu kinima’dan “ hereketi yazmak anlamındaki /kinimatograf/ kelimesi türetilmiştir.

Kinima ”hareket”+ graf– “yazmak” demektir…

Sonuç olarak anlamı: “hareketi kaydetmek” demektir.

***
Çağdaş Yunanca’da kinimatograf-os, “sinema “ demektir.

Bu kelime 1893 tarihinde kaydedilmiştir. Fransızcaya cinématographe olarak geçen kelimedir. Baştaki 3 hecelik kısım /cinema-/, bugünkü SİNEMA kelimesidir.

**************************************************
Sinema kelimesinin devamını yazmadım..

etimoloji üzerine yazdığım bir yazıyı beğenenlerin sayısı 100’ü aşmazsa devamını yazmıyorum..

Geçenlerde birisi CEHENNEM kelimesinin güya etimolojisini yazmıştı.

ve uydurmuştu. CİHE’NEM demişti. yani «nemli yer» demişti. Bu uyduruk yazıyı beğenenlerin sayısı da 350 civarında idi. ve çok şaşırmıştım..

 

Ali Karduxos, 10 Ağustos 2016-Atina

Αυγούστου 13, 2016 Posted by | 1, bejenasi | Σχολιάστε

Günlerin Kürdce isimleri

GİRİŞ

Haftanın son günü «Pazar», Yunanca’da KİRYAKİ’dir

(Yunan harfleri ile yazılışı: Κυριακή)

 

Ermenicede ise GİRAGİ ( Ermeni alfabesi ile yazılışı Կիրակի)..

 

Yunancadaki K harfleri, Ermenice’de G olmuş

 

—-

 

Arapçada da K ile G harflerinin yazılışları da aynıdır.

Bu ikisi dudaksı sessizler gurubundadır ve birbirine bütün dillerde benzerlik gösterirler. birbirine karışırlar.

 

Bu yüzden de arap harfleriyle KÖR yazarsanız GÖR olarak da okunabilir.

Göz yazarsınız KÖZ olarak da okunur. (Fuzuli’nin «bir nokta hatasıyla gözü kör eylerler» beytini hatırlayıonız!).

 

******

 

Yunanca Kalipoli, Türkçe’ye Gelibolu olarak geçmiş

 

Yunanca Kerasus Türkçe’ye Giresun olarak geçmiş.

Yunanca Kriti Türkçe’ye Girit olarak geçmiş

Yunanca Kerinya ,Türkçe’ye Girne olarak geçmiş.

Yunanca Kumucina, Türkçe’ye Gümülcine olarak geçmiş vs.

 

—–

Bu bilgi ileride tekrar lazım olacak.

**********

NOT:

Yunanca KİRYAKİ. Birinci gün demektir.

Efendinin, Sahibin, «sahip olanın birinci günü» demek. Yunanca Kiri-os «efendi, sahip» demek. Hz.İsa için kullanılan bir sıfat. Eski Yunanca’da Kir-is.

 

Hristiyan kültürünün etkisinde olan tüm ulusların dillerinde Pazar ilk gündür.

Pazartesi ikinci gün,

Salı üçüncü,

Çarşamba dördüncü,

Perşembe beşinci,

Cuma altıncı ve Cumartesi de yedinci gündür.

Çarşambadaki Çar Kürdcemizdeki «dört(4) tür.

Perşembe (Pencşem’deki) Penc Kürdcemizdeki PENC(5) dir.

Pazar’a neden YEKŞEM dendiği açık. Pazar kelimesi de Bazırgandan gelir. ticaret demektir.

 

Ancak eski, hristiyanlık öncesi anlamlarını koruyan diller de vardır.

Mesela İngilizcede Pazar sunday, Almancada Sonntag, İsveç dilince söntag hepsi Latincedeki «Güneşin Günü» anlamındaki ∕dies solis∕ kelimesinden çevrilmiştir.

 

Ali Karduxos, 13 Ağustos 2016-Atina

Αυγούστου 13, 2016 Posted by | 1, bejenasi | Σχολιάστε

Kürdce CIWAN ⁄ CUWAN kelimesinin etimolojisi

Cuwan, Kürdce GENÇ demektir.

 cange

Genç güzeldir.

Eski yunancada genç ve güzel kelimeleri aynı köktendir.
kürdcemizde de çok güzel anlamında “zor cuwan e”  deriz..

Gitgide “can e”  demişiz.

Sanskritçe yuvan veya yavangenç” demek. Avestada da yuvan’dır. Kürdcemizdeki cuwan veya ciwan  ile aynı kökten olduğu  apaçık belli. Hem anlam hem ses benzerliği bakımından aynı.

Latince juvĕnis ∕junior

Slav dillerinde jun

Anglo Sakson dillerinde jung ∕ jong. Mesela Gotikçe juggs ∕ jungs, Almanca jung.

İngilizce young.

Yunanca bir yaşındaki dana  ∕inis∕ aynı köktendir (Yun. yazılışı: ήνις).

Kürdcemizde de cwange genç öküz” yani “dana” demektir. giderek cange olmuş..

Cuwan+ga= canga > conga.

 Bu değişiklikte kürd diliniğn seslerinin yasaklanmasının, mesela W sesinin yasaklanmasının  rolü var.

İtalyanca’daki isim giovane Kürdcemizdeki ciwan veya cuwan ile aynı kökten ve aynı anlamdadır.

Fransızca jeune.

Almancasını  tekrar hatırlatalım jung.

İpanyolca joven ∕ juvenil.

İtalyancada juniore daha gencecik olan ikinci evlat.

 (Diller arasında G-J-C dönüşümü çok bariz)

*************************

2

Kürdce PÎR “yaşlı” saygıdeğer, tecrübeli, bilen, yol gösteren emektir.

İkaria Adası’nda bir çingene  ailesinei ziyaret ettim. Deniz kenarına bir halı sermişlerdi, üstüne de bir de döşek atmışlar,  bir dut ağacının gölgesinde sefa sürer gibi kalıyorlardı.

 Benim bazı çingenece kelimeleri bilmeme çok sevindiler.

Birçok kelime üzerine mesela “Et” (kürdce goşt) kelimesi üzerine bol bol konuştuk..

 Kendilerine:

-Çingenece’de  “yaşlı ∕ ihtiyar”  ne demek? diye sorduğumda PURO cevabını aldım.

 Bu, Kürdcemizdeki PÎRO  idi. Aynı kelime idi.

 Sanskritçede de PURA’dır. «İlk doğan en büyük» olan demektir. (Çingeneler Hindistan kökenlidirler. Konuştukları dil  hint-avrupa dili  gurubundandır.).

Bu PÎR kelimesini bilahare  tekrar inceleyeceğiz.

 

Αυγούστου 13, 2016 Posted by | 1, bejenasi | Σχολιάστε

Follow

Ενημερωθείτε για κάθε νέα δημοσίευση στο email σας.