Alikarduxos's Blog

Bêjenasîya zimanê Kurdî

ETİMOLOJİ

 

bejenasi-fonu

sîr, şer, şûr

Çir, çîr, nêçîr, nêçîrvan

kelimelerinin etimolojisi

**********************************************

GİRİŞ

MERAK ETTİĞİM BİR KELİME   VAR….

 Önce ağzınıza bir diş sarmısak koyup uzun-uzun çiğneyerek yutun. hemen yutmayın onun dilinizi ve ağzınızı yakan tadını alın. ardından ikincisini alın bunu da uzun-uzun çiğneyin.. Bu ağızı yakan tada kürdcemizde ne denir. veya Kürcde ağzımızın yandığını nasıl tarif edelim. Ateşle yanmıyor. yani ateşin yakması da değil. Acı da değil. Bu ağız tadına ne diyelim? .

1

SARMISAĞIN AĞZI «YAKMASI»…

Sarmısak Kürdce sîr.. Çok ilginç birşey yolda bir çingeneye raslarsanız ve ona sizin dilinizde sarmısak nedir diye sorarsanız size cevap olarak «sîr» der. Yani Kürdcedeki ismin aynısıdır. Sanskritçe bir sözlüğe bakarsanız orada da SEER biçimiğnde yazılır ama SİER biçiminde bir telaffuzdur. Çünkü Çingenece, sanskritçe kökenlidir. Bu kelimenin Sansritçedeki ilk kökü ŞRİİ dir.. Bu da «vurma (yaralama, acıtma)» demektir. Hatta öldürme demektir. Bu kelimeden türeyen Şara kelimesi sivri bir kalam dır. Kürdcemizde kelem veya kalam.. Türkçe saz bitkisi …

Yani biraz daha net söylersek sivriltilmiş kuru bir kamış’tır. Bizdeki ŞÛR (kılıç) ile aynı kökendir. Kılıç yarasının verdiği acılık ile isimlendirmişler..Yani yiyen kişiye ağzının kesildiği hissi veriyor. Tabi sarmısağı ağzınıza alıp uzun uzun çiğ olarak çiğnemezseniz bunu farkedemezsiniz. Yunanlılar bu açılığa bu yakıcılığa DRİMİS demişler.

2

Yunanlılar neden DRİMİS demişlar acaba?

 Bu kelimenin açıklanması konuya ışık tutacak…

Yunanca yazılışı (δριμύς)

**

DRİMİS kelimesinnin  sonundaki /-İS/, isim ekidir. Bu eki çıkarır atarsak kök olarak sadece  DRİ- kalır..

***

 İşte bu DRİ- ismin köküdür. Anlamı da «yırtma, tırmalama, koparma” demektir.

Ama bu DRİ- kökünün  nerden geldiği önemli… ilk anlamı önemli..

Bu kelimenin başındaki DR,   ağaç demektir. “sivriltilmiş,  batan, yırtan ağaç parçası” demektir. Eski Yunanca DRİS «meşe ağacı»dır. Sert olduğundan mızrak yapılırmış…

Yunanca DER-O burdan türemiştir ve anlamı da kürdcemizdekği ÇER-M dir. Yani deri.  Öyleyse deri türkçe değildir. Çünkü Avestada /der-/ kökü ile   aynı anlamdadır…

Yunanca DERO «derisini yüzmek» de demektir.  Zaten «vurmak» fiilinin anlamı   yaralamak demektir.

 Bugün çağdaş Yunancada birisine SENİ DÖVERİM deyiminin karşılığı  THA SE DİR-O..  Yani bugün yunancada DİR ve DER biçiminde kullanılan bu kelime «vurmak, dövmek» demektir. Çünkü vurmak demek bir hayvanın derisini yırtmak demektir. Başka bir deyimle, “yaralamak” demektir; “derisini yırtmak” demektir.

 Bizdeki, yani Kürdcemizdeki yırtmak kelimesini düşünün ÇÎR KIRIN = ÇIR-ANDIN.. yani İşte bu kelime ÇER-M ile aynı köktendir.

Eskiden bu ilkel silahlarla DAR ile geyik avlanırdı. Yunanca geyik DORAS‘tır.En eski biçimi  DOR-KS..   Eski Yunanca deri çantaya da doros denir. Konuyu çok uzatmak istemiyorum.. Sonuçta sarmısağın ağız yakması bir sivri ağaçla insanın derisinin yırtılmasına benzetildiği , benzer bir acıyı  vermesine rağmen  bunun bir yırtılma değil bir tad olduğu sonucu çıkar. Bizde ŞÛR …. Yunancada DOR, DİR.. DER..biçimndedir.  (Yunanca ağaç anlamındaki DER kökü bizdeki DAR’dır. Yunanca mızrak yine DOR‘dur. yani sivri bir ağaç parçası demektir.

***

Kürdce ÇÎR aynı zamanda “keklik “ demektir. Ayni köktendir.

Nêçîr = av, avlanma demektir

Nêçîrvan: «avcı» demektir. Ama asıl anlamı genel olarak avlanmak demek iken  keklik avı ile eşleştirilmiştir.

——————————

Ali Karduxos, 22 Ocak 2017-Atina

——————————-

Yazı Kürd tutuklulara adanmıştır.

Tüm tutuklulara özgürlük

Kürd dilinde ilkokullardan başlayan eğitim istiyoruz (EM DKD)

 

Advertisements

Ιανουαρίου 22, 2017 - Posted by | 1, bejenasi

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: